Menu Sluiten

De juridische kant van namen

Zodra je een bedrijfsnaam, productnaam of merknaam in gebruik neemt, neem je een juridisch risico. Je kunt het ook anders zeggen: wanneer je een goed beschermbare naam in gebruik neemt, investeer je in intellectuele eigendom.

Namen en het intellectueel eigendomsrecht

De bescherming van bedrijfsnamen, merknamen en logo’s valt onder het intellectueel eigendomsrecht. Dit is een overkoepelend rechtsgebied, waaronder ook bijvoorbeeld het auteursrecht en het octrooirecht vallen. De bescherming van bedrijfsnamen wordt in de eerste plaats geregeld door het handelsnaamrecht. Een bedrijfsnaam die eveneens als merk is ingeschreven kan echter ook bescherming genieten binnen het merkenrecht. Ook aanduidingen voor producten of diensten kunnen als merk worden beschermd. Voorwaarde voor deze bescherming is inschrijving in het Benelux Merkenbureau of een internationale inschrijving. Voor bescherming van een handelsnaam geldt geen inschrijving als voorwaarde. De voorwaarden hier zijn dat de naam daadwerkelijk in het economisch verkeer wordt gebruikt en dat de naam niet strijdig is met wetgeving.
  Tot slot zijn er nog namen die noch een handelsnaam zijn, noch in te schrijven zijn als merk, zoals beschrijvende productaanduidingen. Deze zijn niet te beschermen, maar hebben wel hun nut. Ook deze namen moeten overigens aan regels voldoen. Er gelden o.a. allerlei regels om consumenten te beschermen tegen misleiding.

Verschil tussen handelsnamen en merknamen

Zoals gezegd is voor de bescherming van een merk inschrijving in het merkenregister noodzakelijk en geldt voor handelsnamen daadwerkelijk gebruik als voorwaarde. Er is een belangrijk ander verschil tussen de twee.Een Benelux-merk geniet bescherming in de gehele Benelux voor de categorieën waarvoor het is ingeschreven, maar een handelsnaam geniet alleen lokale bescherming in de eigen branche. Lokaal wil zeggen: het gebied van waaruit klanten komen.
  Een derde verschil tussen merken en handelsnamen is de zekerheid dat je naam risicovrij is. Inschrijving als merk is nog geen garantie dat je geen conflict krijgt, maar wanneer zich na drie jaar nog niemand heeft gemeld die bezwaar maakt, ben je er zeker van dat je je merk zal kunnen blijven voeren.
  Een vierde verschil is het recht op schadevergoeding. Dit is in het merkenrecht expliciet geregeld. waanneer je een rechtszaak over het gebruik van een merknaam verliest, kunnen de kosten snel in de duizenden euro’s lopen.

Conflicten tussen namen

Bij conflicten tussen namen geldt in principe het recht van de oudste. een oudere merknaam wint het van een jongere, een oudere handelsnaam wint het van een jongere, een oudere handelsnaam wint het van een jongere merknaam en een oudere merknaam wint het van een jongere handelsnaam.
  

Hoe ga je ermee om?

Gedwongen naamsveranderingen door een conflict met een andere handels- of merknaam komen vrij veel voor, met allerlei ongewenste en onnodige kosten tot gevolg. Het grootste deel van dit soort zaken zou voorkomen kunnen worden door onderzoek voordat je de naam in gebruik neemt. Voor een hoge mate van zekerheid kun je een in IP gespecialiseerde jurist inschakelen.
  Je kunt ook zelf het nodige onderzoek verrichten. De databases van de KvK en het Benelux Bureau voor Intellectuele Eigendom zijn online te doorzoeken. Bij de KvK kun je ook ‘fonetisch’ zoeken op gelijkende namen. Ten derde kun je de naam nog Googlen. Google geeft naast exacte matches ook gelijkende resultaten. Zoek ook naar namen met een sterk vergelijkbare betekenis.
Informatie over hoe je een merknaam vastlegt, vind je op www.boip.int. Voor de status als handelsnaam zul je het gebruik ervan moeten aan kunnen tonen. Facturen, betaalde rekeningen en correspondentie zijn hiervoor uitstekende middelen.

Zoekscherm van het Merkenregister op www.boip.int
Zoekscherm van het Merkenregister op www.boip.int

Naamcreatie en IP-recht

Wanneer je een naam wilt die als woordmerk beschermd kan worden, dan beperkt dat de mogelijkheden in naamgeving. Het Benelux merkenbureau publiceert op zijn site namen die geweigerd zijn met opgave van de reden van weigering. Dit geeft een goed beeld van waar je niet mee moet aankomen. NB: je kunt je niet baseren op namen die in het verleden zijn ingeschreven. De regels en werkwijze zijn namelijk veranderd. Bovendien geldt dat termen die vroeger nog fantasievol waren nu opgevat worden als beschrijvend. Denk bijvoorbeeld aan het voorvoegsel mega-.
  Er is een manier om een naam met een beschrijvend karakter toch succesvol als merk in te laten schrijven. Je kunt hem namelijk als onderdeel van een beeldmerk indienen, mits dat beeldmerk onderscheidend vermogen heeft. Mocht de naam uiteindelijk zo bekend zijn dat hij overal herkend wordt als merknaam, dan kun je hem op grond van ‘inburgering’ alsnog laten inschrijven als woordmerk.