Naamstijlen

Er bestaan tientallen technieken om namen te bedenken en je kunt deze technieken ook nog eens met elkaar combineren.Een naamcreatief heeft dus meer instrumenten tot zijn beschikking dan een chirurg en de besten uit het vak gebruiken deze met het gemak, de snelheid en de precisie van een messenwerper. We bespreken de belangrijkste instrumenten op deze pagina. Wil je zelf aan de slag? Kijk dan ook op onze pagina Creatieve technieken.

Abstracte naam

Namen zonder duidelijke betekenis die zijn opgebouwd uit woordfragmenten of losse klanken, zoals Aegon, Gafpa, Venco, Zippo, etc. Soms gaat er een voor het publiek verborgen afkorting achter schuil. Het belangrijkste doel bij dit soort namen is meestal om zonder al te veel moeite een compacte, als merk goed beschermbare naam te krijgen. Zie ook Klanknaam.

Het voorvoegsel insta- geeft mojo aan ambitieuze startups.
Het voorvoegsel insta- geeft mojo aan ambitieuze startups.

Beeld: Instamojo (pressroom)

Affixatie

Affixatie is een begrip uit de taalkunde en betekent niets anders dan het vormen van nieuwe woorden door middel van afleidingen met voor- en achtervoegsels, oftewel pre- en suffixen. Het is de –ium van Zendium en de Pro– van Prodent.De klank -le van Apple is van origine geen achtervoegsel, maar branchegenoten Google , Huckle, Kindle en Blendle hebben dit er wél van gemaakt. Een bijzonder geval is het eigen merkaffix, zoals Mc- van McDonald’s en Nes- van Nestlé. Bij Macleans zijn Mac– en de –s affixen uit de natuurlijke taal.

voc-logo

Beeld: Jeronimus Becx, De wapens van de VOC en Batavia (fragment, bron: Rijks Studio)

Afkorten en inkorten

Afkorten is een standaardprocedé om een merknaam te verkrijgen. Dubro is een afkorting van Dubbel geconcentreerd en Broek, de achternaam van de uitvinder. Een afkorting kan een naam abstract maken, maar hem ook een koosnaamgevoel geven, zoals Bud of Coke. Je kunt afkorten op beginletters of door woorden of woorddelen in te korten. Een minder vaak gebruikte vorm van afkorten is de samentrekking, zoals PEZ, kort voor PfeffErminZ. Een apart geval is het verwijderen van de laatste letter van een woord om zo een merknaam te krijgen (Arriva, Sapph, Zespri).

Alliteratie

Beginrijm, zoals in Bagels & Beans. Zie verder bij Klankherhaling.

Analogie en imitatie

Het navolgen van de naamstijl of woordelementen van je concurrenten. Veel advocatenkantoren worden bijvoorbeeld in navolging van elkaar vernoemd naar de oprichters of partners.

Archaïsme

Verwijzing naar vervlogen tijden, bijvoorbeeld door woordkeuze of spelling. Zie ook Spellingseffecten.

Autoriteit

Dr. Oetker, etc.

Bij-/vlij-/koosnaam

Ook wel: hypocoristicon. Bud, Coke, Dirk, etc.

Blends en portmanteaunamen

Bij een blend worden fragmenten van woorden aan elkaar gelast om een nieuw woord te vormen. Kiwi-merknaam Zespri is een blend van zesty en esprit. De naam van koffiezaak Crunch is een portmanteau van coffee en brunch, wat zelf weer een portmanteau is van breakfast en lunch. Een paar portmanteaunamen van startups: Storenvy, Captricity, Vungle, Growbot, Iddiction, Artsicle en Instamojo.

Bondigheid

Een opvallend korte naam. De Z van Zorro heeft McDonald’s en vele andere geïnspireerd om ook een enkele letter te claimen. All, Fa, Cif, Vim bewijzen ook dat kort werkt.

Breedsprakigheid

Doelbewust overdreven lange naam, zoals A Camping Flight to Lowlands Paradise.

Getallen zoals bij twee merken van Pernod Ricard tot het standaardrepertoire (vgl. Licor 43 en Vat 69)
Deze twee merken van Pernod Ricard hebben mooie getallen gekozen.

Beeld: Pernod Ricard (press kit)

Chiasme

Herhaling van een structuur in omgekeerde volgorde.

Cijfers en getallen

Cijfers trekken de aandacht en zorgen voor een naam die beter te onthouden is, mits het gaat om een niet al te ingewikkeld getal. In de drankenmarkt behoren merknamen met getallen tot het standaardrepertoire. Naast 100 Pipers en Pastis 51 zijn er bijvoorbeeld Ketel 1, Licor 43 en Vat 69 en vele andere.

Enallage

Verwisseling van een woordsoort. Bijvoorbeeld van een werkwoord een zelfstandig naamwoord maken, zoals Koffieleutjes , Schuddebuikjes en Pampers.

Hoogfrequente woorden

Leesplankjeswoorden zoals Dash, Google Earth, Nike Air.

Insertie

Het invoegen van letters of andere tekens in het midden van een woord (Exljbris, Vimeo).

Klankcontrast

Bij Coca-Cola hoor je een sterk en bij Pepsi een zwak contrast tussen de klinkers.Klankafwisseling kan een naam mooi maken, maar je kunt hier geen goed of fout benoemen. Het kan een strategische keuze zijn om een naam met een duidelijk andere klankopbouw dan je concurrenten te kiezen. Of juist niet. We hebben op deze site een aparte pagina gewijd aan de klank van namen en daar gaan we er dieper op in.

Klankherhaling

De belangrijkste vormen van klankherhaling zijn eindrijm, beginrijm, assonantie en reduplicatie (complete of bijna complete herhaling van een woord of woorddeel). Voorbeelden zijn Winkel van Sinkel, Beers & Barrels, Stairway to Heaven en Woolloomooloo. Klankherhalingen geven een naam vaak een soort kinderlijke vrolijkheid en ze zijn bevorderlijk voor het gemak waarmee een naam onthouden wordt.

Klanknaam

Namen die uit betekenisloze klankcombinaties zijn opgebouwd, zoals Kodak en Zippo.Hoe korter de gewenste naam, hoe groter de kans dat hij al bezet is als domeinnaam en/of merk. Namen van dit type zijn gemakkelijk met merk- of bedrijfsnaamsgeneratoren te vinden. Met Trivago en Zalando zijn we beland in het tijdperk van de drielettergrepige abstracte klanknamen en daar zijn nog veel mogelijkheden. Zalando heeft overigens nog behoorlijk in de buidel moeten tasten om concurrerend merk Calando uit te kopen.

Klanksymboliek

Hieronder vallen een reeks effecten waarbij de uitgesproken klank op de een of andere wijze iets suggereert over de betekenis. Bij de naam Skittles kun je met een fantasie het tegen elkaar aanketsen van de harde snoepjes horen; bij uitspraak van de twee m’s en de n in de naam van ijsmerk Magnum maakt je mond zowel een hap- als een likbeweging; en de naam Swiffer deelt de s– en f-klanken van woorden als sweep en stoffer die, eveneens met enige fantasie, het ruisende geluid van een veger over de vloer imiteren. Klanksymboliek kan bevorderen dat mensen de merknaam in plaats van de soortaanduiding gebruiken (Magnum in plaats van chocolade-ijsje) en leidt zo dus tot een betere naamsbekendheid. Sommige klanksymboliek is universeel en biedt dus aanknopingspunten voor internationale merken.

Een metafoor is zeer geschikt om technische bedrijven een gezicht te geven.
Een metafoor is zeer geschikt om technische bedrijven een beetje kleur op het gezicht te geven.

Beeld: Codeglue

Metafoor

Met een metafoor geef je een eigenschap aan door de benaming voor iets anders dat die eigenschap bezit te gebruiken. Bijvoorbeeld het oor van een kopje. De merknaam Jawbone zit daar nog geen centimeter vandaan.

Metathesis

Verwisseling van klanken of letters.

Metonymie

Verzamelbegrip voor het vernoemen naar iets gerelateerds. Bijvoorbeeld: Hotel Eindhoven. Ook namen die naar een beeldmerk verwijzen zijn metoniemen, zoals Pink Elephant, The Griffin’s, evenals het merknamen die ontleend zijn aan een bedrijfsnaam.

Obscure afleiding

Naam waarvan de herkomst duister zal zijn voor het publiek.De naam van 8×4 deodorant staat voor de 32 letters van een bestanddeel. Bij naamgeving moet je je openstellen voor dit soort toevallige vondsten.

De naam Hilton is bijna een typeaanduiding voor kosmopolitische kwaliteitshotels.
De naam Hilton is bijna een typeaanduiding voor kosmopolitische kwaliteitshotels.

Foto: Hilton Global Media Center

Oprichtersnaam

Je zaak naar jezelf vernoemen is een vorm van metonymie.

Overdrijving

Bij het aanprijzen van waren hoort enige overdrijving. Dit kun je ook in je naam toepassen. Burger King presenteert zich letterlijk als plaatsvervanger van God op aarde op het gebied van hamburgers.

Oxymoron

Deze term wordt meestal gereserveerd voor een spits gevonden tegenstelling van het type global village en levende dode. Vegetarische slager is een bekend voorbeeld van een oxymoron als bedrijfsnaam. Ook namen van het type Blue Tomato worden wel oxymoron genoemd.

Parallelisme

Herhaling van een structuur in gelijke volgorde. Bijvoorbeeld twee keer een tweelettergrepig woord met klemtoon op de eerste (Laurel & Hardy).

De Parodie is een parodiërende naam, passend voor een laagdrempelig eetcafé.
De Parodie is een parodiërende naam, passend voor een laagdrempelig eetcafé.

Foto: Wouter van der Land

Parodie

Spottende of humoristische nabootsing van bekende naamstijlen.

Personificaties en mascottes

Zowel voor merknamen als bedrijfsnamen kun je een fictief personage inzetten of je product of zaak als het ware als een persoon of dier voorstellen. Het levert vaak aaibare beeldmerken op. Een paar voorbeelden: Mr Muscle, Beefeater, Johnny Walker.

Persoonlijke aanleiding

Snoeptycoon Mars zou de naam Snickers hebben ontleend aan die van een renpaard. Een naam die alleen voor ingewijden te begrijpen is, kan werken, maar moet dan afgezien daarvan een goede naam zijn. Zie ook Obscure afleiding.

Reduplicatie doet het goed op het snoepschap; Curlywurly ligt naast KitKat.
Reduplicatie doet het goed op het snoepschap; Curlywurly ligt naast KitKat.

Foto: Wouter van der Land

Reduplicatie

(Bijna) exacte herhaling van klanken of woorden, zoals Lexis Nexis, Coca-Cola, Coco. Zie verder bij Klankherhaling.

Samenstelling

Het aaneenvoegen van woorden om een nieuw woord te krijgen. (Blau + Punkt = Blaupunkt; Blue + Band= BlueBand).

Samenvoegingen

Opsomming van bijvoorbeeld de oprichters, producten of associaties (Black & Decker, Beers & Barrels, Head & Shoulders

Twee buren in Leiden vochten uit wie het meest authentieke pannenkoeckenhuys was. De zaak rechts is nu een sushizaak.
Twee buren in Leiden vochten met een spellingsoorlog uit wie het meest authentieke pannenkoeckenhuys was. De zaak rechts is nu een all-you-can-eat sushi-restaurant.

Foto: Wouter van der Land

Spellingseffecten

Voor een merknaam of bedrijfsnaam hoef je je niet aan het Groene Boekje te houden. Een eigenzinnige spelling zorgt ervoor dat een naam eruit springt tussen gewone woorden. Je kunt een ouderwetse spelling gebruiken (Grolsch, Pannekoeckenhuys), letters voor gelijkluidende klanken verwisselen (Blinq, Blynk, Lyft, Marqt, Plugz, The Byrds, Walnutz, Wildfyre), letters verdubbelen (De Brooodzaak, Heyy) of letters vervangen door cijfers. Nadeel van spellingseffecten is dat ze gekunsteld over kunnen komen en per definitie vragen om uitleg van de spelling.

Talencombinatie

Het gebruik van verschillende talen in één naam, zoals The Gin Sum Club.

Toespeling

Een toespeling is een indirecte verwijzing naar een boek, film, lied, game, spreekwoord of andere cultuuruiting.

Brillo werd geïntroduceerd in 1913. Samen met Zippo (1932) is de naam de meest iconische trochee op -o.
Brillo werd geïntroduceerd in 1913. Samen met Zippo (1932) is de naam de meest iconische trochee op -o. De stam brill- is de moeder van miljoenen andere halfabstracte namen.

Beeld: Brillo (pers)

Trochee op -o (trocho)

Een genre op zichzelf. Een trochee is een tweelettergrepige vorm met de klemtoon op de eerste. Trocheeën-op-o zijn al een eeuw zeer populair als merk-, bedrijfsnaam of andere naam: Arno, Brillo, Daro, Django, Esso, Febo, Flippo, Geko, Gero, Hako, havo, Hendo, Hero, Hubo, Jumbo, Lingo, Mango, mavo, Mero, Oppo, Pipo, Plato, Rambo, Tenco, Venco, Zacco, Ziggo, Zippo. Verwant hieraan zijn dactylen op -eo en io, zoals Vimeo en Doppio.

Uitroep

Een uitroep verheffen tot naam, eventueel met uitroepteken om dat aan te geven.

Uitspraak

Een uitspraak verheffen tot naam. Bijvoorbeeld Guess, Slap Ya Mama, Stophoest.

Verkleining en understatement

Je kleiner voordoen om jezelf groter te maken. Zoals dweilorkest Kleintje Pils.

Verlan

Franse vorm van slag waarbij woorddelen worden verwisseld en eventueel ingekort. De naam van champagnemerk Zarb is aan het verlan voor bizar ontleend. De naam van Apple-refurbischer Leapp is ook een soort verlan-constructie.

Vernoemen

Ook vernoemen is een standaardprocedé en zo oud als de weg naar Rome, die vernoemd is naar de stad Rome. Je kunt vernoemen naar jezelf (Heineken, Black & Decker), een fictief figuur (Duvel), een geografische plek (New York pizza, Australian, Malibu, Bombay Sapphire), je favoriete voetbalclub (Ajax brandblussers) of de beek langs je huis (Adobe Systems).

Vreemde taal

Zoals Talpa (Latijn voor De Mol), Maaza (Hindi voor geniet), Volvo (Latijn voor ik rol). Het gebruik van klassieke talen komt voort uit een oude sociale code; dit was een teken dat je bij de Latijn- en Grieks kennende elite behoorde. Hetzelfde geldt in Nederland nog een beetje voor het Frans en deze taal zorgt nog steeds voor een hogere prijsinschatting. Gebruik van het Engels is een teken dat je tot de internationale cultuur behoort of daartoe wilt behoren. Deze taal is in Nederland de laatste halve eeuw zo veel gebruikt voor namen dat het effect verminderd is en dat het gebruik van het Nederlands een verfrissend, ‘nuchter’ effect geeft. Ook dit is overigens al weer mainstream geworden en minder effectief. Niet-Westerse talen worden gebruikt onorigineel klinkende namen met een leuke ontstaansgeschiedenis te verkrijgen. Ook voor zaken waar een buitenlandse culturen een rol spelen, biedt vertaling een oplossing (Japans voor een vechtsportschool of Swahili voor een giftshop zijn standaardoplossingen).

Vulgarisme

Het gebruik van platte of vulgaire taal. FCUCK, Gsus Sindustries, Slap Ya Mama.

Woordgroepen

Zie Samenvoegingen voor woordgroepen van het type Head & Shoulders. Andere voorbeelden van (naam)woordgroepen die zijn verheven tot naam: De Bezige Bij, No-Ad, After Eight.

Woordkunst

Woorden met bijzondere eigenschappen zoals anagrammen en palindromen leveren soms goede merknamen op. Een voorbeeld van een anagram dat tegelijkertijd een portmanteaunaam is, is Vimeo, dat gevormd is door het woord me in het woord video te plakken, waarmee een anagram van movie ontstaat. In Amsterdam heeft een horeacaondernemer drie zaken met de anagramnamen Envy, Vyne en Nevy. Knab en Omo zijn voorbeelden van palindroomnamen. Omo is ook nog eens een ambigram, een woord dat ook gespiegeld of omgedraaid te lezen is. Het bekende New Man-logo en dat van Hoyhoy.nl zijn ook ambigrammen.

Woord-lettercombinatie

Bijvoorbeeld: PaperG, K-Tel, Yplan.

Woordspeling van de naam Issey en de Odyssee
Woordspeling van de naam Issey met de Odyssee

Beeld: Issey Miyake Inc.

Woordspelingen

Subtiele en minder subtiele dubbelzinnigheden. Zoals The Body Shop, wat ook uitdeukerij betekent. L’Eau d’Issey is een fraaie combinatie van de voornaam van Issey Miyake en de reis van Odysseus; een goed parfum is als een reis. Andere voorbeelden: Kirk voor een wijnbar, Hemel op paarden.

Zeldzame letters

Er bestaan lijsten van letterfrequenties in talen en in merknamen. Met een relatief weinig gebruikte letter in je naam, val je meer op en daar is het bekende kunstje om een s door een z en een k door een q te vervangen op gebaseerd. Letterfreqentielijsten voor het Engels en Nederlands vind je via onze lijst met naslagwerken.

 

HUUR ONS IN VOOR NAAMCREATIE
BEL 0642 038 456